انواع پروفیل گالوانیزه؛ معرفی، تفاوت‌ها و کاربرد هر نوع

انواع پروفیل گالوانیزه را می‌توان از چهار زاویه دسته‌بندی کرد: روش گالوانیزه (گرم، پیش‌گالوانیزه و سرد)، شکل مقطع (قوطی مربع و مستطیل، C، U، Z و امگا)، وزن و ضخامت (سبک و سنگین) و کاربرد (سازه، گلخانه، کناف، پنجره UPVC و تأسیسات). مهم‌ترین تفاوت این انواع در ضخامت لایه روی است. این ضخامت تعیین می‌کند پروفیل در هوای آزاد، رطوبت یا محیط صنعتی چند سال بدون زنگ‌زدگی دوام می‌آورد.

در این مقاله هر نوع را با مشخصات، کاربرد و محدودیت‌هایش معرفی می‌کنیم. در پایان هم یک جدول انتخاب آورده‌ایم تا برای پروژه خود سریع‌تر تصمیم بگیرید.

پروفیل گالوانیزه چیست؟

پروفیل گالوانیزه پروفیل فولادی کربنی است که با لایه‌ای از روی (Zinc) پوشش داده شده است. این لایه دو نقش دارد. اول مثل یک سد، رطوبت و اکسیژن را از فولاد دور نگه می‌دارد. دوم اگر پوشش خراش بردارد، روی زودتر از آهن خورده می‌شود و از فولاد زیرین محافظت می‌کند (حفاظت کاتدی).

به همین دلیل پروفیل گالوانیزه در جاهایی استفاده می‌شود که پروفیل سیاه زود زنگ می‌زند: گلخانه، نمای ساختمان، سازه‌های فضای باز و دیوارهای خشک. اگر در انتخاب بین این دو نوع مرددید، مقاله تفاوت پروفیل گالوانیزه و سیاه را ببینید.

انواع پروفیل گالوانیزه بر اساس روش گالوانیزه

روش پوشش‌دهی مهم‌ترین معیار انتخاب است؛ چون ضخامت روی و در نتیجه عمر پروفیل را تعیین می‌کند. در بازار ایران سه نوع رایج است.

پروفیل گالوانیزه گرم (غوطه‌وری پس از ساخت)

در این روش پروفیل سیاه پس از تولید، چربی‌زدایی و اسیدشویی می‌شود و در حمام روی مذاب با دمای حدود ۴۵۰ درجه سانتی‌گراد غوطه‌ور می‌شود. روی همه سطوح، لبه‌ها و داخل قوطی را می‌پوشاند.

طبق استاندارد ISO 1461، حداقل میانگین ضخامت پوشش برای فولاد با ضخامت ۱.۵ تا ۳ میلی‌متر ۵۵ میکرون و برای ضخامت ۳ تا ۶ میلی‌متر ۷۰ میکرون است. این ضخیم‌ترین پوشش بین روش‌های رایج است و برای فضای باز، مناطق مرطوب و سازه‌های بلندمدت مناسب است. استاندارد معادل آمریکایی آن ASTM A123 است.

پروفیل پیش‌گالوانیزه (تولید از ورق گالوانیزه)

بسیاری از پروفیل‌هایی که در بازار با نام «پروفیل گالوانیزه فابریک» فروخته می‌شوند از این نوع‌اند. کلاف ورق از قبل در خط پیوسته گالوانیزه شده و سپس با نوردکاری و جوش به پروفیل تبدیل می‌شود. پوشش رایج این ورق‌ها طبق EN 10346 کلاس Z275 است؛ یعنی ۲۷۵ گرم روی در هر مترمربع برای دو طرف ورق، حدود ۲۰ میکرون در هر طرف.

سطح این پروفیل‌ها یکدست و تمیز و قیمت آن‌ها مناسب‌تر است. اما خط جوش و لبه‌های برش‌خورده پوشش کامل ندارند و باید ترمیم شوند.

پروفیل گالوانیزه سرد (الکتروگالوانیزه)

در این روش روی با آبکاری الکتریکی روی سطح می‌نشیند. بازار به رنگ‌های غنی از روی هم می‌گوید «گالوانیزه سرد»، که نباید با این روش اشتباه شود. سطح بسیار صاف و براق است، اما لایه روی از دو روش دیگر نازک‌تر است. برای فضای بسته، قطعات دکوراتیو و محیط‌های کم‌رطوبت مناسب است.

انواع پروفیل گالوانیزه بر اساس شکل مقطع

شکل مقطع تعیین می‌کند پروفیل چطور بار را تحمل می‌کند و چطور به قطعات دیگر وصل می‌شود. پروفیل‌ها در دو گروه بسته و باز قرار می‌گیرند:

• قوطی مربع و مستطیل (مقطع بسته): پرکاربردترین نوع برای ستون و تیر سبک، سازه گلخانه، نرده و درب. مقاومت پیچشی بالایی دارد. مقطع مستطیل در جهت ضلع بلند خمش کمتری دارد.
• پروفیل C (ناودانی): برای استد دیوار خشک، لایه سقف کاذب و پرلین سبک. C70 نمونه معروف آن در سیستم کناف است.
• پروفیل U: نقش رانر و قاب نگهدارنده را دارد؛ مثل U70 که روی کف و سقف نصب می‌شود و استد C70 داخل آن می‌نشیند.
• پروفیل Z: به عنوان پرلین سقف سوله‌ها و سازه‌های صنعتی. روی هم هم‌پوشانی می‌شود و دهانه‌های بلند را پوشش می‌دهد.
• پروفیل امگا و F47: مقطعی شبیه کلاه، برای زیرسازی سقف کاذب و پوشش دیوار.
• پروفیل سوراخ‌دار (یونیسترات): مقطع C با سوراخ‌های متوالی برای ساپورت لوله، کابل و تأسیسات؛ بدون جوشکاری پیچ می‌شود.

انواع پروفیل گالوانیزه بر اساس وزن و ضخامت

در بازار، پروفیل‌ها را به سبک و سنگین تقسیم می‌کنند. این تقسیم عرف بازار است و مرز دقیق آن در استاندارد تعریف نشده است.

• پروفیل گالوانیزه سبک: دیواره نازک (معمولاً کمتر از حدود ۲ میلی‌متر)، وزن کم و قیمت پایین‌تر. برای گلخانه، نرده، سازه‌های کم‌بار و مبلمان فضای باز.
• پروفیل گالوانیزه سنگین (ساختمانی): دیواره ضخیم‌تر و ظرفیت باربری بیشتر. برای سازه‌های اصلی، سوله، سایبان و سازه پنل خورشیدی.

جدول ضخامت، وزن و تحمل بار هر دو نوع را در مقاله پروفیل گالوانیزه سبک و سنگین مقایسه کرده‌ایم. وزن هر سایز را هم در جدول وزن پروفیل ببینید.

انواع پروفیل گالوانیزه بر اساس کاربرد

بیشتر خریداران پروفیل را با نام کاربردش جستجو می‌کنند. پنج گروه اصلی این‌ها هستند:

پروفیل گالوانیزه گلخانه

قوطی‌های مربع و مستطیل برای ستون، خرپا و قوس گلخانه. رطوبت دائمی و سموم کشاورزی خوردگی را تسریع می‌کند؛ پس برای این کاربرد پوشش ضخیم‌تر ارزش دارد. ابعاد و وزن رایج را در وزن پروفیل گالوانیزه گلخانه آورده‌ایم.

پروفیل گالوانیزه کناف و سقف کاذب

پروفیل‌های F47، U36، C60، U70 و C70 از ورق گالوانیزه نازک نورد می‌شوند. این پروفیل‌ها اسکلت دیوار خشک و سقف کاذب را می‌سازند و بار سازه‌ای اصلی ندارند.

پروفیل گالوانیزه UPVC

مقطعی بسته یا U شکل که داخل پروفیل پلاستیکی پنجره می‌نشیند و آن را تقویت می‌کند. این نوع جلوی پیچش و افتادگی قاب را می‌گیرد. ابعاد آن باید با سیستم پروفیل UPVC هماهنگ باشد.

پروفیل گالوانیزه سازه‌ای و ساختمانی

قوطی‌های سنگین برای سازه نما، سایبان، نرده و اسکلت سبک. برای استفاده در اسکلت باربر، محاسبات باید طبق مبحث دهم مقررات ملی ساختمان انجام شود.

پروفیل گالوانیزه تأسیساتی و سولار

پروفیل‌های سوراخ‌دار و ناودانی برای ساپورت لوله، سینی کابل و سازه پنل خورشیدی. این سازه‌ها سال‌ها در هوای آزاد می‌مانند؛ پس گالوانیزه گرم انتخاب مناسب‌تری است.

کدام نوع پروفیل گالوانیزه را انتخاب کنیم؟

انتخاب درست به سه سؤال بستگی دارد: پروفیل در چه محیطی نصب می‌شود، چقدر بار تحمل می‌کند و آیا پس از نصب جوشکاری می‌شود. جدول زیر یک نقطه شروع است؛ برای سازه‌های باربر، نظر مهندس محاسب ملاک است.

مزایا و محدودیت‌های پروفیل گالوانیزه

مزایا:

• مقاومت در برابر زنگ‌زدگی، بدون نیاز به رنگ ضدزنگ
• هزینه نگهداری کمتر در طول عمر سازه
• محافظت از خراش‌های کوچک به کمک حفاظت کاتدی روی
• نصب سریع‌تر؛ چون مرحله رنگ‌آمیزی حذف می‌شود

محدودیت‌ها:

• قیمت بالاتر از پروفیل سیاه هم‌سایز
• جوشکاری پوشش روی را می‌سوزاند؛ محل جوش باید با اسپری یا رنگ غنی از روی ترمیم شود (روش ترمیم در ASTM A780 آمده است)
• دود جوشکاری فولاد گالوانیزه اکسید روی دارد و تهویه مناسب لازم است
• در نوع پیش‌گالوانیزه و سرد، پوشش نازک‌تر است و در محیط ساحلی زودتر مصرف می‌شود

جمع‌بندی و مشاوره خرید

بین انواع پروفیل گالوانیزه، نوع گرم برای فضای باز و مرطوب، پیش‌گالوانیزه برای کناف و UPVC و نوع سرد برای فضای بسته مناسب است. اگر برای پروژه خود در انتخاب نوع، سایز یا ضخامت مرددید، با کارشناسان فروش همراه فلز تماس بگیرید. آن‌ها بر اساس کاربرد و محیط نصب، نوع مناسب را پیشنهاد می‌دهند و قیمت روز را اعلام می‌کنند.